Leiderschap is een kwaliteit. Geen rol.

Reflectie – effectieve reflectie – verbindt wijsheid en impact. Hoe je dat doet?

Leiderschap als synthese tussen persoon en context

Gistermiddag borrelden we met nieuwe vrienden. Tussen de spelende kinderen, bubbels en hapjes vroeg iemand naar mijn werk. Ik vertelde, hij had weerstand. Zijn dilemma was voelbaar: hij wilde eerlijk zijn en zijn scepsis serieus nemen, maar ook liever enthousiast reageren, dan kritiek uiten. Heerlijk!

Zulke momenten heb ik graag. Een kans op een goed, echt gesprek. Hij vond iets, nam zijn gedachten serieus. Hij liet zich niet zomaar leiden door beleefdheidsnormen, waarmee hij wel bekend is. Daarom sprak hij zich niet uit. Althans, niet meteen. Maar evenmin verplatte hij ons contact door te vervallen in sociale wenselijkheden. Een kans!

Ik slaagde erin zijn ongemak af te vangen en nodigde hem uit zijn twijfels met mij te delen. Na een tweede uitnodiging vatte hij moed en sprak zich uit. Tataa! het begin van een echt gesprek.

(Of ik me dan niet ongemakkelijk voel? Of ik niet liever over koetjes en kalfjes praat? Of ik altijd kritiek verkies boven lof? Of ik altijd zulke gesprekken heb? Of het altijd lukt? Allemaal: Nee.)

 

Genoeg managementtheoriën

Dat was zijn bezwaar. Hij is zo’n jurist die niet in cursussen gelooft en niet houdt van managementtheorieën. Hij dacht dat ik er ook één zou ontwikkelen. Eén die uitmondt in workshops waarin je verteld wordt wat je moet doen.

Dat is het laatste wat ik wil. Ik vind juist dat we zelf beter moeten nadenken over wat we doen!

We hebben genoeg theorieën. ’Slechts’ hoeven we nog ons reflectieve vermogen te ontwikkelen. Opdat we leren zien welke principes we eigenlijk in praktijk brengen, met ons dagelijkse handelen. Opdat we inzicht krijgen in de ‘walk’ achter onze ‘talk’. In de verhouding tussen ons persoonlijk leiderschap en de woorden die we daarbij, al danniet uitgesproken, bezigen.

In het Socratisch gesprek bijvoorbeeld, probeer je als groep daar zicht op te krijgen. In mijn carrière begeleidde ik veel Socratische gesprekken. Nu zie ik het meer als Socratische reflecties. Iets dat je ook steeds zelf kunt doen: je overwegingen en handelen werkelijk op elkaar betrekken! Waarom?

Zodat je begrijpt wat je doet. Zodat je weet waar het je om gaat. En je daardoor steeds makkelijker en beter weet ‘wat je te doen staat’. Dan dien je niet alleen jezelf. Je wordt dienstbaar aan een groter geheel, een langer verhaal. De mogelijke spanning tussen jouw ‘binnenkant’ of persoonlijkheid en de buitenwereld of werkcontext vergemakkelijkt je beslissingen en wordt dan een synthese van leiderschap: met wijsheid én impact.